भारतमा मोबाइल फोन आईएमईआई ट्र्याकिंग सिस्टम लागू हुने, चोरीका फोनहरु ब्लक गरिने

Technology Khabar २३ असार २०७६, सोमबार

भारतमा मोबाइल फोन आईएमईआई ट्र्याकिंग सिस्टम लागू हुने, चोरीका फोनहरु ब्लक गरिने
प्रतिकात्मक तस्विर

काठमाडौं ।

काठमाडौं । मोबाइल फोन चोरी हुने ठूलो समस्या हो । अझ छिमेकी मुलुक भारतमा त फोन चोरी हुने समस्या निकै हुने गरेको रिपोर्टहरु आईरहन्छन् ।

तपाईँले प्रयोग गर्ने साधारण मोबाइल फोन होस वा स्मार्टफोन, त्यसमा निकै महत्वपूर्ण जानकारी र डाटा हुन्छन् । तर चोरी भएको खण्डमा तपाईँसँग ती डाटा डिलिट गर्ने वा सो फोन फिर्ता लिने कोशिसको अप्सन मात्र हुन्छ ।

भारतमा यस्तो घट्नामा चोरीको मुद्धा दर्ता हुनेगरेपनि अधिकांश मामलामा एकपटक चोरी भएको फोन भेटिने आशा निकै न्यून हुन्छ ।

यहि विषयलाई ध्यानमा राखेर भारतीय सरकारले नयाँ टेक्नोलोजी लन्च गर्ने तयारी गरिरहेको छ जसले चोरी भएका मोबाइल फोनहरु ट्रयाक गर्ने काम गर्नेछ । यो ट्र्याकिंग आईएमईआई नम्बरमा आधारित हुनेछ, अर्थात चोरी गर्ने मानिसले तपाईँको स्मार्टफोनमा सिम झिकेको खण्डमा पनि यसलाई ट्र्याक गर्न सकिन्छ र यसको सर्भिस ब्लक गर्न सकिनेछ ।

सेन्टर फर डेभलपमेन्ट अफ टेलीमेटिक्स (C-DoT) ले यो टेक्नोलोजीलाई विकास गर्ने जिम्मा दिएको छ । रिपोर्टकाअनुसार सीडिओटीले यहि अगस्टमा सो प्रविधि लन्च गर्ने तयारी गरेको छ ।

डिपार्टमेन्ट अफ टेलिकमले मोबाइल फोन ट्र्याकिंग प्रोजेक्टको लागि सीडिओटीलाई छनौट गरेको थियो । यो प्रोजेक्टलाई भारतमा सेन्ट्रल इक्विपमेन्ट आईडेन्टिटी रजिस्टर अर्थात सीईआईआर (CEIR) भनिनेछ । यो प्रविधिको लागि सन् २०१७ जुलाईदेखि काम गरिरहेको बताईएको छ ।

सेन्ट्रल इक्विपमेन्ट आईडेन्टिटी रजिस्टरको लागि सरकारले भारु १५ करोड रुपैयाँ दिएको छ, जसले मोबाइल फोन चोरीलाई नियन्त्रण गर्ने प्रविधि विकास गर्नेछ ।

सेन्ट्रल इक्विपमेन्ट आईडेन्टिटी रजिस्टर सिस्टमको अन्तरगत चोरी भएका मोबाइल फोनको सबै सेवाहरु ब्लक गरिनेछ । यदि चोरी भएको मोबाइल फोनबाट सिम कार्ड निकालेर दोस्रो नेटवर्कको सिम कार्ड लगाएमा पनि सो फोन ब्लक हुनेछ । यसकोलागि पनि सो टेक्नोलोजीले काम गर्ने र त्यस मोबाइल फोनको सबै सेवाहरु ब्लक गर्न सकिने फीचर हुनेछ ।

भारतले ल्याउने सो टेक्नोलोजीबाट मोबाइल फोन ट्र्याकिंग मात्र नभएर सरकारी एजेन्सिहरुले अन्य कानूनत फोनलाई इन्टरसेप्सन पनि गर्न सक्नेछन् । उपभोक्ताका आवश्यकताअनुसार फोन इन्टरसेप्ट गर्न सकिने बताईएको छ । हाल यसको पाइलट प्राजेक्ट भारतको महाराष्ट्रमा संचालन भईरहेको छ।

यो टेक्नोलोजीका सबै मोबाइल अपरेटरहरुको आईएमईआई डाटाबेसलाई कनेक्ट गर्नेछ । यसको अर्थ सबै नेटवर्क अपरेटरहरुको लागि केन्द्रिय प्रणालीको रुपमा काम गर्नेछ । यस्तोमा मोबाइल अपरेटरहरुले ब्ल्याकलिस्ट गरिएको आईएमईआई नम्बर भएको मोबाइल फोनलाई अटो ट्र्याक गरेर ब्लक गर्न सक्नेछ । जसले गर्दा सो स्मार्टफोनले कुनै अन्य नेटवर्कका साथमा काम नगरोस् ।

यो सिस्टमले गर्दा भारतमा चोरी हुने मोबाइल फोनको संख्यामा कमी आउने अपेक्षा गरिएको छ ।

यो सिस्टम लागू भएपनि यसको अप्रत्यक्ष असर नेपालमा पनि पर्न सक्दछ । अहिले नेपालमा भारतबाट लुकिछिपी चोरी भएका स्मार्टफोनहरु निकै नै आउने गरेका छन् । यसले गर्दा ग्रे मार्केट बढ्नुका साथै बैध आयातमा कमी आएकोछ भने सरकारी राजस्वमा पनि असर परेको जानकारहरुले बताउँदै आएका छन् ।

यदि भारतमा सो सिस्टम संचालनमा भएमा त्यसले नेपालको मोबाइल बजार बढाउन पनि सकारात्मक भूमिका खेल्न सक्दछ । एजेन्सीका साथमा

प्रकाशित: २३ असार २०७६, सोमबार